Decyzja o diagnozie ADHD często pojawia się po miesiącach, a czasem nawet latach zastanawiania się: „Czy to naprawdę może być ADHD?”. Wiele osób przed pierwszym spotkaniem nie wie też, czego się spodziewać – czy diagnoza polega na wykonaniu testu, rozmowie z psychologiem, a może wystarczy wypełnić kwestionariusz?

W rzeczywistości diagnoza ADHD u osoby dorosłej jest procesem. Jej celem nie jest jedynie sprawdzenie, ile objawów ADHD występuje obecnie, ale przyjrzenie się całemu obrazowi funkcjonowania.

Od czego zaczyna się diagnoza?

Pierwszym etapem jest szczegółowa rozmowa dotycząca aktualnych trudności oraz historii życia.

Psycholog może pytać między innymi o koncentrację, organizację codziennych obowiązków, impulsywność, aktywność, pracę lub naukę, relacje oraz funkcjonowanie w dzieciństwie.

To ostatnie jest szczególnie ważne. ADHD należy do zaburzeń neurorozwojowych, dlatego podczas diagnozy sprawdza się, czy jego objawy były obecne już w okresie rozwojowym.

Czy podczas diagnozy wykonuje się test na ADHD?

W diagnostyce mogą być wykorzystywane kwestionariusze przesiewowe, takie jak ASRS, jednak ich wynik sam w sobie nie oznacza rozpoznania ADHD.

Jednym z narzędzi stosowanych w diagnostyce osób dorosłych jest również DIVA-5 – ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny pozwalający szczegółowo przeanalizować objawy ADHD zarówno obecnie, jak i w dzieciństwie.

Ważne jest jednak, aby wyniki narzędzi zawsze interpretować w szerszym kontekście. Diagnozy nie powinno się opierać wyłącznie na liczbie punktów uzyskanych w kwestionariuszu.

Dlaczego pytania dotyczą dzieciństwa?

ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, dlatego jednym z ważnych elementów diagnozy jest ustalenie, czy objawy występowały również w okresie dzieciństwa.

Czasami osoba zgłaszająca się na diagnozę dobrze radziła sobie w szkole i właśnie dlatego zakłada, że ADHD nie mogło występować u niej wcześniej. Dobre oceny nie wykluczają jednak ADHD. Znaczenie ma szerszy obraz funkcjonowania – m.in. organizacja, zapominanie o obowiązkach, odkładanie zadań, gubienie rzeczy, impulsywność czy nadruchliwość.

W niektórych przypadkach pomocne może być również zebranie informacji od osoby, która znała badanego w dzieciństwie, np. rodzica lub innego członka rodziny. Pozwala to uzupełnić informacje dotyczące okresu, który po wielu latach może być trudny do dokładnego odtworzenia. Jeśli nie ma możliwości rozmowy z taką osobą, można wykorzystać również inne dostępne źródła informacji, np. dokumentację szkolną.

Informacje te są następnie analizowane razem z wywiadem, wynikami zastosowanych narzędzi oraz aktualnym funkcjonowaniem osoby badanej.

Nie każda trudność z koncentracją to ADHD

To jeden z najważniejszych elementów dobrej diagnozy.

Problemy z koncentracją, pamięcią czy organizacją mogą występować również w przypadku przewlekłego stresu, problemów ze snem, depresji, zaburzeń lękowych oraz innych trudności.

Dlatego proces diagnostyczny powinien uwzględniać możliwe alternatywne wyjaśnienia zgłaszanych objawów.

Celem diagnozy nie jest potwierdzenie ADHD za wszelką cenę, ale możliwie dokładne ustalenie, z czego wynikają trudności danej osoby.

Co daje diagnoza?

Dla wielu osób najważniejszą częścią diagnozy jest lepsze zrozumienie własnego funkcjonowania.

Jeżeli ADHD zostanie potwierdzone, można dobrać dalsze formy pomocy – od psychoedukacji i wypracowania konkretnych strategii codziennego funkcjonowania po konsultację psychiatryczną dotyczącą możliwości leczenia farmakologicznego.

Jeżeli natomiast kryteria ADHD nie są spełnione, również jest to istotna informacja. Można wtedy zastanowić się, jakie inne czynniki odpowiadają za występujące trudności i w jakim kierunku warto szukać pomocy.

Prowadzę diagnozę ADHD u osób dorosłych stacjonarnie w Gdyni oraz online.

Proces diagnostyczny obejmuje szczegółowy wywiad kliniczny, ocenę objawów ADHD oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie. Po zakończeniu diagnozy omawiam wyniki i przekazuję dalsze zalecenia.